Na skutek lipcowej nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie do polskiego prawa postępowania gospodarczego. W nowych przepisach czytamy o  rodzajach spraw leżących w jego zakresie. Natomiast na ich podstawie warto sprecyzować kto będzie mógł zostać stroną takiego postępowania.

Sprawami gospodarczymi są m.in. sprawy

• ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej;
• ze stosunku spółki oraz dotyczące roszczeń, o których mowa w art. 291–300 i art. 479–490 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 505)
• przeciwko przedsiębiorcom o zaniechanie naruszania środowiska i przywrócenie do stanu poprzedniego lub o naprawienie szkody z tym związanej oraz o zakazanie albo ograniczenie działalności zagrażającej środowisku;
• z umów o roboty budowlane oraz ze związanych z procesem budowlanym umów służących wykonaniu robót budowlanych;
• z umów leasingu;
• przeciwko osobom odpowiadającym za dług przedsiębiorcy, także posiłkowo lub solidarnie, z mocy prawa lub czynności prawnej;
• z zakresu prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego;

Z treści Art. 458(2). § 1. Natomiast dowiadujemy się iż stronami będą przedsiębiorcy, w tym ci będący osobami fizycznymi oraz osoby niebędące przedsiębiorcami.

Aby zrozumieć pojęcie przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną należy skierować uwagę na podstawowe definicje polskiego prawa.

• Art. 43(1) Kodeksu Cywilnego

„Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna (…), prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.” Za działalność gospodarczą należy przyjąć działalność która ma charakter zarobkowy.

• Art. 2. ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Przedsiębiorcami, w rozumieniu ustawy, są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które prowadząc, chociażby ubocznie, działalność zarobkową lub zawodową uczestniczą w działalności gospodarczej.

Mimo, iż osoby te prowadzą działalność gospodarczą to nie tracą w tym przypadku statusu osoby fizycznej.

Art. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do definicji z Prawa przedsiębiorców dodaje, że za przedsiębiorcę należy uznać osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu oraz osobę fizyczną, która posiada kontrolę nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji. Warto nadmienić, że nie jest obligatoryjne aby zgłosiła swoją działalność we właściwym organie.

I tak oto za każdym razem kiedy ustawodawca posługuje się sformułowaniem przedsiębiorca, możemy objąć tym pojęciem osobę fizyczną, wykonującą działalność gospodarczą.

Szczególnym rodzajem spraw gospodarczych będą te przeciwko osobom odpowiadającym za dług przedsiębiorcy, także posiłkowo lub solidarnie, z mocy prawa lub czynności prawnej. W tym zakresie mogą to być przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi np. wspólnicy spółki oraz osoby fizyczne pełniące funkcję członka zarządu.

Odpowiedzialność podmiotów w spółkach:

Kolejnym rodzajem spraw są te z zakresu prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego.

Zgodnie z ustawą Prawo upadłościowe  upadłość można ogłosić wobec ściśle określonej kategorii podmiotów:

• przedsiębiorców w rozumieniu Kodeksu cywilnego – w tym przedsiębiorców będących osobami fizycznymi,
• wspólników osobowych spółek handlowych, ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem – wspólnikiem może być w tym przypadku osoba fizyczna,
• wspólników spółki partnerskiej;
• osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, jeżeli dłużnik nie doprowadził do swojej niewypłacalności lub nie zwiększył istotnie jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa (upadłość konsumencka),
• przedsiębiorców – osób fizycznych po ich śmierci (jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości złożono przed upływem roku od śmierci).

Natomiast w postępowaniu restrukturyzacyjnym:

• Przedsiębiorców – w tym przedsiębiorców będących osobami fizycznymi,
• wspólników osobowych spółek handlowych ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez  ograniczenia całym swoim majątkiem,
• wspólników spółki partnerskiej.

Ustawodawca zauważając problem, iż przepisy postępowania gospodarczego mogą być dla osób fizycznych opatrzone nadmiernym rygorem, zdecydował się na zapis, że strony niebędące przedsiębiorcami oraz przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi będą mogły wnieść o rozpoznanie sprawy w zwykłym trybie. W takiej sytuacji sprawę rozpatrzy sąd gospodarczy, jednak z pominięciem powyższych przepisów.

Wniosek o rozpoznanie sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu gospodarczym będzie dla sądu wiążący.

Strona niezastępowana przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, która nie jest przedsiębiorcą lub jest przedsiębiorcą będącym osobą fizyczną, zostanie poinformowana o przysługujących jej uprawnieniach. Stanie się to  niezwłocznie po złożeniu pierwszego pisma procesowego, a jeżeli było ono dotknięte brakami – po ich usunięciu. Doręczenie pouczeń nastąpi na piśmie oraz na wskazany przez stronę adres poczty elektronicznej.

Rozwiąże to problem braku wiedzy po stronie osób, które na co dzień nie zajmują się prawem i nie zdają sobie sprawy, że w niektórych sytuacjach ustawodawca postanowił udzielić im dodatkowej ochrony.