Opierając się na życiowym doświadczeniu można przyjąć, że pierwszym podmiotem udzielającym pomocy w stanie nagłego zagrożenia zdrowia jest zespół ratownictwa medycznego.
Zgodnie z definicją Narodowego Funduszu Zdrowia przez stan nagłego zagrożenia zdrowotnego należy rozumieć stan polegający na nagłym lub przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogorszenia zdrowia, których bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała lub utrata życia, wymagające podjęcia natychmiastowych medycznych czynności ratunkowych i leczenia.
Zespoły ratownictwa medycznego mają za zadanie transportować zagrożone osoby do najbliższego, pod względem czasu dotarcia, szpitalnego oddziału ratunkowego lub do szpitala.

Na początku warto sprecyzować kto decyduje o wyborze miejsca do którego trafia pacjent.
Zgodnie z przepisami prawa robi to dyspozytor medyczny, albo wojewódzki koordynator ratownictwa medycznego. Treść decyzji nie jest uzależniona od zgody lub sprzeciwu członków rodziny pacjenta. Nie można ustalać z najbliższymi miejsca umieszczenia pacjenta, zwłaszcza ze względu na pozamedyczne kryterium. Nawet sam pacjent będąc zdolnym do świadomego wyrażania zgody, może zdecydować tylko o tym, czy zezwala na przewiezienie do placówki medycznej, jednak nie może jej sam wybrać.

Na czym polega różnica pomiędzy transportem do szpitalnego oddziału ratunkowego, a do szpitala?
W przypadku szpitalnego oddziału ratunkowego głównym kryterium transportu jest jak najszybszy czas dotarcia, ponieważ z założenia każda z tych placówek zapewnia taki sam typ pomocy. Ich działania polegają na wstępnej diagnostyce oraz podjęciu leczenia w zakresie niezbędnym dla stabilizacji funkcji życiowych osób, które znalazły się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Należy zaznaczyć, że nie każdy szpital posiada szpitalny oddział ratunkowy w swojej strukturze. Jeżeli stan pacjenta będzie uzasadniał wdrożenie docelowego leczenia to zasadne będzie skierowanie go do szpitala, a nie oddziału ratunkowego, który zajmuje się tylko przygotowaniem do dalszego leczenia. Z uwagi na powyższe w trakcie podejmowania decyzji o wyborze placówki nie można opierać się tylko na mierniku czasu. Kluczowa jest tutaj ocena, czy pacjent będzie mógł uzyskać świadczenia zdrowotne adekwatne do swojego stanu zdrowia. Nie każdy szpital będzie w stanie zapewnić choremu odpowiednią opiekę. Bezcelowe wydawałoby się przewiezienie osoby po udarze do szpitala psychiatrycznego, zamiast do placówki z oddziałem neurologicznym.

Szpitalny oddział ratunkowy – kryterium czasu
Szpital – kryterium zapewnienia adekwatnych świadczeń zdrowotnych

Jak kształtuje się odpowiedzialnością za stan zdrowia pacjenta?
Należy zwrócić tutaj uwagę na dylemat czy dowiezienie pacjenta do wyznaczonej placówki, będzie powodowało przejęcie przez pracujących tak lekarzy funkcji gwaranta nienastąpienia skutku w rozumieniu art. 2 k.k.?
Art. 2 kodeksu karnego określa, iż odpowiedzialności karnej za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie podlega ten tylko, na kim ciążył prawny, szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi.
Obowiązkiem ratownika medycznego, biorącego udział w transporcie pacjenta jest udzielenie na miejscu zdarzenia świadczeń zdrowotnych, w tym medycznych czynności ratunkowych, zabezpieczenie osób znajdujących się we wskazanym miejscu i transport osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowia. Są oni gwarantami nienastąpienia skutku aż do momentu przyjęcia pacjenta do szpitala bądź szpitalnego oddziału ratunkowego. Jednak moment przejścia powyższej funkcji kształtuje się odmiennie w obu przypadkach.
W szpitalnym oddziale ratunkowym pierwszym obowiązkiem lekarzy tam pracujących jest przyjęcie pacjenta i zwolnienie ratowników z wykonywania funkcji gwaranta.
Natomiast w sytuacji transportu do szpitala, lekarz dyżurny obowiązany jest w pierwszej kolejności do weryfikacji czy placówka ta będzie w stanie udzielić pomocy adekwatnej do stanu zdrowia pacjenta. Dopiero potwierdzenie tych warunków tworzy obowiązek przyjęcia pacjenta i przejęcia funkcji gwaranta. Jeżeli lekarz odmówi przyjęcia, obowiązek ten dalej spoczywa na zespole ratownictwa medycznego, a jeżeli stan zdrowia pacjenta pozwala na dalszy transport – zespół musi się go podjąć.

Trafne wydaje się wysnucie wniosków, iż dopiero przyjęcie pacjenta, a nie samo jego przywiezienie zwalnia zespół ratownictwa medycznego z obowiązku zapobieżenia niebezpieczeństwu śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, albo uchylenia lub zminimalizowania tego niebezpieczeństwa.

W oparciu o Postanowienie Sądu Najwyższego z 2.02.2017 roku – II KK 306/16.