W związku z nowelizacją Kodeksu postępowania cywilnego, ustawodawca zdecydował się przywrócić usunięte ze stanu prawnego w 2012 roku – postępowanie w sprawach gospodarczych. Nie jest ono jednak kopią wcześniejszych regulacji, ponieważ wprowadzono kilka nieznanych dotąd instytucji. Jedną z nich jest umowa dowodowa.

Kto może zawrzeć umowę dowodową?
Zgodnie z przepisami nowego działu, umowy dowodowe mogą być zawierane przez strony spraw gospodarczych, które zostały wymienione w art. (art. 458(2)§ 1 k.p.c.), są to m.in.:
– przedsiębiorcy w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, choćby zaprzestali już oni prowadzenia działalności gospodarczej
– strony umów o roboty budowlane
– strony umów leasingu
– przedsiębiorcy, a osoby odpowiedzialne za jego dług
– organy przedsiębiorstwa państwowego
– podmioty spraw z zakresu prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego

Forma
Umowę dowodową zawiera się na piśmie pod rygorem nieważności albo ustnie przed sądem. Jeżeli z treści wynika iż strony podpisały ją pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, będzie ona nieważna. Co istotne można ją zawrzeć przed powstaniem sporu jak i w jego trakcie.
Zarzut nieważności lub bezskuteczności umowy dowodowej można podnieść najpóźniej na posiedzeniu, na którym powołano się na umowę, a jeśli uczyniono to w piśmie procesowym – najpóźniej w następnym piśmie procesowym albo na najbliższym posiedzeniu.

Czego może ona dotyczyć?
Katalog ma charakter otwarty, umowa może wyłączyć przeprowadzenie każdego dowodu.
Aby była skuteczna musi wskazywać oznaczony stosunek prawny powstały na jej podstawie. Strony nie mogą zawrzeć umowy dowodowej, która dotyczyłaby wszystkich stosunków prawnych które między nimi istnieją.

Czy można dopuścić dowody które zostały wyłączone?
Nie będzie możliwe dopuszczenie z urzędu dowodów objętych umową.
Natomiast jeżeli umowa zostanie zawarta w trakcie postępowania gospodarczego i wyłączy rodzaj dowodów, które zostały już w sprawie przeprowadzone, to nie pozbawi ich ona mocy dowodowej.
Natomiast fakty, które miałyby zostać wykazane poprzez wyłączone dowody, sąd może ustalić na podstawie twierdzeń stron, biorąc pod rozwagę wszelkie okoliczności sprawy. Jeżeli przykładowo należałoby ustalić rozmiar należnego świadczenia, zastosowanie będzie miał przepis art. 322 k.p.c.

• art. 322 k.p.c

Jeżeli w sprawie o naprawienie szkody, o dochody, zwrot bezpodstawnego wzbogacenia lub o świadczenie z umowy o dożywocie sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.

Należy dodatkowo zwrócić uwagę na przepis art.458(6), w którym zawarta jest informacja, że osobie, która nie jest przedsiębiorcą oraz osobie fizycznej będącej przedsiębiorcą przysługuje prawo do złożenia wniosku dotyczącego rozpoznania sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu gospodarczym. Oznaczałoby to wyłączenie uprawnienia do zawarcia umowy dowodowej, ale czy dotyczyłoby to umowy zawartej przed złożeniem wniosku?
Wszelkie pytania znajdą odpowiedź kiedy powyższe przepisy zostaną zastosowane w praktyce.